Sosyal Bütçe - İktidar İlişkisi Üzerine Bir İnceleme (2002-2016 Türkiye Örneği)

Cuma ÇATALOLUK

Abstract


Devlet bütçesi; gelecek belirli bir döneme ilişkin devlet gelir ve giderlerini denge içerisinde tahmini olarak gösteren ve devleti yöneten iktidarlar tarafından ortaya konan bir mali plandır. Bu mali planın uygulanabilmesi ancak parlamentodan yetki ve izin alınması suretiyle mümkün olmaktadır. Bu yüzden devlet bütçesi bir yanıyla mali plan olmakla beraber bir yanıyla da aynı zamanda bir kanundur. Bu mali planla devlet, bütçe uygulama döneminde milli gelirden alacağı payın büyüklüğünü ve bu payı kimlerden ve nerelerden elde edeceğini ve bunların  nerede, kimler ve ne için sarf edeceğini açıklar. Devlet bütçe yapmak suretiyle  kamuoyuna, kullanacağı ve tasarruf altına alacağı ekonomik büyüklükleri ilan eder bu büyüklüklere sadık kalacağını deklere eder. Devletin bütçe yapması ve buna bağlı kalacağını ifade etmesi, ekonomik taraflar açısından günümüz ekonomi dünyasında son derece önemli olmaktadır. Ekonomik taraflar geleceğe yönelik ekonomi kararlarında (üretim, yatırım, ithalat ve ihracat vb konularda) devletin hazırlamış oldukları bütçeleri dikkate almaktadırlar. Gelecekte uygulanacak olan bütçe politikalarından kendilerinin nasıl etkileneceği bu metinlerden anlaşılmaktadır. Ekonomik kesimler yani üreticiler, tüketiciler, yatırımcı ve tasarrufçular hazırlanan bütçeleri dikkate alarak, nasıl etkileneceklerini hesap eder ve buna uygun tutum takınırlar. Yani ekonomik taraflar, bütçe ile ifade edilen dönemde  kendilerinin üzerindeki yükler artmakta mıdır? Yoksa hazırlanan bütçe yoluyla avantajlar mı elde etmektedir? Bu soruların cevaplarını bulmaya çalışırlar ve buna uygun hareket ederler. Günümüzde devletleri yönetenler, hazırlamış oldukları bütçeler aracılığıyla bütçe dönemi içerisinde kamu harcamalarının ve gelirlerinin hacmini ve içeriğini ortaya koyarken dikkat ettikleri husus, toplam kamu refahını artırmaktır. Devletler bu amaca yönelik olarak sosyal bütçe uygulamalarına önem vermektedirler. Bunlara örnek olarak 2002-2016  Türkiye örneğini verebiliriz. Sosyal bütçe;  yalnızca toplumda yer alan bir kesimin değil tüm kesimlerin refahını gözeten bir bütçedir. Zira toplam kamu refahını artıran sosyal bütçe uygulamaları, bir yandan muhataplarını yani sosyal alt gelir gruplarını teşkil eden kadınların, çocukların ve yaşlıların memnuniyetini artırırken, bir yandan da aynı zamanda bu tür politikaları uygulayan siyasi iktidarları da seçim başarıları ile memnun etmektedir. Sosyal bütçe, tıpkı diğer maliye politikası araçları gibi, devletlerin hedefledikleri politika amaçlarına yönelik olarak kullanılmaktadır. Bu maliye politikası aracılığıyla devlet,  toplumda yer alan fertlerin sosyal, ekonomik, sağlık ve psikolojik açıdan hayat standartlarını yükseltmeye çalışır.

Bu açıklamalar doğrultusunda, çalışmada Türkiye’de 2002-2016 yılları arasında sosyal bütçe ve iktidar ilişkisi ele alınacak ve bir takım önerilerde bulunulacaktır.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


............................................................................................................................................................................................................................

HOW DO YOU REGISTER and SUBMIT AN ARTICLE?

Registering and Logging in

Submitting an Article